Skąd wezmą się pieniądze na nasze ścieżki rowerowe?

„Ładny pomysł, ale kto za to zapłaci?” To pytanie pojawia się pod niemal każdym komentarzem do mojego filmu o ścieżkach rowerowych. Jest uzasadnione i zasługuje na odpowiedź z liczbami, a nie z deklaracjami intencji. Usiadłam więc i przepracowałam krajobraz dotacji dla Papenburga.

Krótka odpowiedź

Pieniądze są. Brakuje gotowego planowania, którym się je pozyskuje.

Dotacje działają inaczej, niż wielu sądzi. Nie leży żadna pula, z której miasto po prostu czerpie. Potrzebny jest w pełni zaplanowany projekt, wniosek złożony w terminie i zaplanowany wkład własny. Kto tego nie przygotuje, odchodzi z pustymi rękami, niezależnie od tego, jak pełne są pule.

Jedno ograniczenie należy dodać od razu. Sama naprawa, czyli łatanie i utrzymanie, nie jest dotowana przez nikogo. To każde miasto w Niemczech płaci samo. Dotowana jest rozbudowa do właściwej szerokości i budowa nowych odcinków. To, że droga jest za wąska, nie przemawia więc przeciwko dotacji. To jest powód do wniosku.

Pule, z których Papenburg może czerpać

1. Kraj związkowy Dolna Saksonia (NGVFG). Nasza najważniejsza dźwignia. Czyste projekty rowerowe kraj dotuje w 80 procentach, w całym kraju związkowym i niezależnie od tego, jak silna finansowo jest gmina. W programie rocznym 2026 jest 75 milionów euro i 59 zatwierdzonych projektów, w tym 18 samodzielnych projektów ścieżek rowerowych. Tym samym kraj uruchamia inwestycje o wartości około 133 milionów euro. Przy projektach drogowych stawka wynosi od 60 do 75 procent, zależnie od siły podatkowej.

2. Fundusz specjalny na infrastrukturę i neutralność klimatyczną. Tu pieniądze trafiają bezpośrednio do gmin. Gminy powiatu Emsland otrzymują z niego łącznie około 177 milionów euro, rozdzielonych według liczby mieszkańców i subwencji. Ile dokładnie przypada Papenburgowi, nie zostało jeszcze publicznie podane. Rozstrzygające jest i tak coś innego: o przeznaczeniu decyduje samo miasto. To nie jest kwestia pieniędzy. To jest kwestia priorytetów. Dotowane są projekty rozpoczęte po 1 stycznia 2025 i ukończone do końca 2042 roku.

3. Program federalny Stadt und Land. 75 procent dotacji, dla gmin słabych finansowo do 90 procent. Tu pozostanę szczera: środki federalne dla Dolnej Saksonii są według obecnego stanu w dużej mierze wyczerpane. Kiedy otworzy się kolejne okno, nie jest jeszcze ustalone. Kto zacznie planować dopiero wtedy, znowu się spóźni.

4. Dotacja na drogi wiejskie, nowa od lipca 2026. Kraj udostępnia 100 milionów euro z funduszu specjalnego na utrzymanie dróg wiejskich, wyraźnie także dla dróg, które obok rolnictwa i leśnictwa służą ruchowi pieszemu, rowerowemu i rekreacji. Kolejny termin składania wniosków to 30 kwietnia 2027. Dla naszych dzielnic i dróg między nimi jest to bardzo interesujące.

5. Region LEADER Nördliches Emstal. Papenburg należy do niego razem z Rhede, Dörpen, Lathen i Haren, okres finansowania trwa do 2027 roku. Priorytetami są między innymi turystyka, ochrona środowiska i klimatu oraz atrakcyjne otoczenie życiowe. Dla turystycznych tras rowerowych i połączeń między miejscowościami to właściwa droga.

6. Wytyczna komunalna federacji. W ramach Narodowej Inicjatywy Klimatycznej dotowane mogą być płynny ruch rowerowy, stojaki rowerowe i koncepcje mobilności. Wnioski można składać na bieżąco, obecny termin biegnie do końca 2027 roku.

7. Dotacja na rozwój miast. Dla centrum Papenburga i dla Aschendorf działa już fundusz dyspozycyjny. Tam, gdzie droga jest częścią działania w centrum miasta lub przebudowy miasta, ta droga jest współfinansowana.

8. Powiat Emsland. Powiat jest modelowym regionem ścieżek rowerowych i prowadzi własne, dotowane przez federację zarządzanie ścieżkami, które przyspiesza planowanie i uzgodnienia. Dla nas oznacza to: we właściwych miejscach Papenburg nie jest sam. Emdener Straße to na przykład droga powiatowa 151. Tam zarządcą drogi jest powiat, a miasto planuje.

Dlaczego mimo to dzieje się tak niewiele

Skoro jest tyle dróg, dlaczego nasze ścieżki rowerowe są w takim stanie? Odpowiedź jest jednocześnie niewygodna i prosta.

Papenburg ma gotową koncepcję ruchu rowerowego, uchwaloną przez radę 26 marca 2020 roku, z listą usterek i katalogiem działań. Potrzeba działań na 133 ze 186 kilometrów, 171 zaproponowanych pojedynczych działań. Sprawozdanie administracji z maja 2025 pokazuje, gdzie jesteśmy: w ruchu rowerowym i pieszym zrealizowano cztery z 29 działań.

Brakuje w pełni zaplanowanych projektów i wniosków, którymi pozyskuje się te pieniądze. Dotacje nie trafiają do miasta o największej potrzebie. Trafiają do miasta, które pierwsze skończy planowanie.

Do uczciwości należy też to: nie każda ulica należy do nas. Burmistrzyni nie wyremontuje drogi powiatowej ani sama, ani z dnia na dzień. To, co może, to ustalać priorytety, konsekwentnie zabiegać w powiecie i w kraju związkowym, pozyskiwać dotacje i przedstawić wiążący harmonogram. Właśnie tego dotąd brakuje.

Co konkretnie zrobię

Po pierwsze, mapa drogowa ścieżek rowerowych do 31 marca 2027. Z przebiegiem tras, osią czasu i ramami kosztów. Drogi do szkół i najniebezpieczniejsze zwężenia w pierwszej kolejności. Ta mapa drogowa jest warunkiem, by w ogóle móc składać wnioski o dotacje.

Po drugie, stała osoba kontaktowa w ratuszu do wniosków o dotacje. Ktoś, kto zna terminy, łączy programy i doprowadza wnioski do końca. Inne gminy pozyskują tak miliony od lat.

Po trzecie, ustalać priorytety zamiast je odkładać. Przy funduszu specjalnym miasto samo decyduje, na co przeznaczy pieniądze. Mówię jasno: bezpieczne drogi do szkoły należą się na sam przód.

Po czwarte, budować przy okazji, gdy i tak się buduje. Kiedy związek wodny rozkopuje ulicę pod nowe rury, ścieżka rowerowa należy do tej samej budowy. Raz rozkopać, dwa razy wykorzystać. Tę wskazówkę zawdzięczam mieszkańcowi z głosowania obywatelskiego i jest ona całkowicie trafna.

Kolejność nie pochodzi ode mnie

W głosowaniu obywatelskim stan naszych ścieżek rowerowych jest zdecydowanie najsilniejszym tematem, z ponad 248 głosami (stan na 27 sierpnia 2026). Do tego dochodzą konkretne miejsca wskazane przez mieszkańców Papenburga: Russelstraße, Emdener Straße, Obenende, Kämpestraße w Herbrum, Lange Straße w Aschendorf, przejście przy Splitting i sygnalizacja, przy której rowerzyści zawsze są ostatni.

To nie jest lista, którą sobie wymyśliłam. To jest lista z głosowania obywatelskiego. I dokładnie tak się do niej zabiorę.

Słuchać. Brać się do roboty. Realizować.

Brakuje jeszcze twojego tematu? To wpisz go do głosowania obywatelskiego i zdecyduj, co Papenburg weźmie na warsztat jako pierwsze.

Źródła

• Program roczny NGVFG 2026, Ministerstwo Gospodarki, Transportu, Budownictwa i Cyfryzacji Dolnej Saksonii
• Ustawa o ustanowieniu funduszu specjalnego na infrastrukturę i neutralność klimatyczną, paragraf 3
• Powiat Emsland, podział środków z federalnego funduszu specjalnego
• Wytyczna o dotowaniu dróg wiejskich, Ministerstwo Wyżywienia, Rolnictwa i Ochrony Konsumentów Dolnej Saksonii, 20.07.2026
• Region LEADER Nördliches Emstal, okres finansowania 2023 do 2027
• Wytyczna komunalna Narodowej Inicjatywy Klimatycznej
• Powiat Emsland, zarządzanie ścieżkami rowerowymi w Narodowym Planie Rowerowym
• Plan rozwoju transportu 2035 wraz z koncepcją ruchu rowerowego, uchwała rady z 26.03.2020, druk 2020/017
• Sprawozdanie z katalogu działań planu rozwoju transportu 2035, informacja 2025/265