Η Γερμανία χάνει ρυθμό. Και το Papenburg φτιάχνει πλοία που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού.

Αυτή τη βδομάδα διάβασα μια στήλη που δεν μ’ άφησε να ησυχάσω. Ο Henrik Müller, καθηγητής οικονομικών στο Dortmund, περιγράφει σ’ αυτήν ψύχραιμα και αδιάφθορα πώς η Γερμανία μένει πίσω. Από την πανδημία μια από τις πιο αδύναμες εξελίξεις όλων των ώριμων οικονομιών. Η παραγωγικότητα κουτσαίνει, η βιομηχανία συρρικνώνεται, το επίπεδο ευημερίας πλατσουρίζει προς τη μηδενική γραμμή. Οι ΗΠΑ μεγαλώνουν, η Ευρωζώνη μεγαλώνει, η Γερμανία στέκεται.

Έχει δίκιο. Και παρ’ όλα αυτά, διαβάζοντας, κοίταζα όλη την ώρα από το παράθυρο της δικής μου επίσκεψης σε επιχείρηση αυτή τη βδομάδα και σκεφτόμουν: Έλα μια φορά εδώ, αγαπητέ κύριε Müller. Έλα στο Papenburg.

Η στατιστική βλέπει το μεγάλο, όχι το ξεχωριστό

Ο Müller γράφει μια πρόταση για τη γερμανική βιομηχανία που πονάει. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες παλεύουν, οι προμηθευτές παλεύουν, τη χημική βιομηχανία την ταλανίζουν οι τιμές ενέργειας. Τη ναυπηγική την αναφέρει σχεδόν περαστικά. Ακριβώς εκεί είμαι στο σπίτι μου.

Γιατί αυτό που γεννιέται εδώ στον Ems δεν εμφανίζεται σωστά σε καμία στατιστική παραγωγικότητας. Ένα από τα μεγαλύτερα κρουαζιερόπλοια του κόσμου, φτιαγμένο σε μια πόλη με 37.000 κατοίκους, μέσα στο αγροτικό Emsland. Αυτό δεν είναι μαζικό προϊόν που η Κίνα το κάνει φθηνότερα. Αυτή είναι προστιθέμενη αξία που σχεδόν κανείς στον κόσμο δεν μπορεί να τη δημιουργήσει. Εξαιρετικά σύνθετη, φτιαγμένη στο χέρι, εξαγόμενη πάνω από μισή υδρόγειο.

Ο μεγάλος αριθμός βλέπει τη Γερμανία στην όπισθεν. Η μικρή, συγκεκριμένη αλήθεια λέει: σε κάποια μέρη καθελκύεται παγκόσμια κλάση. Το Papenburg είναι ένα τέτοιο μέρος.

Το ερώτημα του Müller είναι το σωστό

Ο Müller θέτει ένα ερώτημα που με απασχολεί εδώ και μέρες. Γιατί να δουλέψουν καλά καταρτισμένοι άνθρωποι ακριβώς εδώ και να διαλέξουν εδώ το κέντρο της ζωής τους, όταν αλλού επωφελούνται από ούριο άνεμο; Ποιος πληρώνει τότε στα κοινωνικά συστήματα, ποιος ιδρύει επιχειρήσεις, ποιος παρασέρνει τους άλλους μαζί του;

Αυτό είναι ακριβώς το σωστό ερώτημα. Μόνο που δεν απαντιέται στο Berlin. Απαντιέται στο Papenburg, δρόμο με δρόμο, επιχείρηση με επιχείρηση.

Ένας μηχανικός δεν έρχεται εδώ επειδή η ομοσπονδιακή ανάπτυξη βρίσκεται στο 0,5 τοις εκατό. Έρχεται επειδή βρίσκει εδώ μια θέση εργασίας που τον προκαλεί. Επειδή τα παιδιά του παίρνουν θέση σε παιδικό σταθμό. Επειδή η γυναίκα του βρίσκει δουλειά και το βράδυ βρίσκονται και οι δύο σε μια πόλη όπου συμβαίνουν πράγματα. Η ποιότητα ενός τόπου κρίνεται επιτόπου. Εκεί έχω επιρροή, και εκεί θέλω να τη χρησιμοποιήσω.

Τι μπορεί να κάνει μια πόλη απέναντι στη μεγάλη τάση

Ο Müller ονομάζει τους μοχλούς σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Εκπαίδευση, έρευνα, κεφάλαια ανάπτυξης, τέλος με τα ευρωπαϊκά εμπόδια. Όλα σωστά, όλα όχι στη δική μου αρμοδιότητα. Η αρμοδιότητά μου είναι το επίπεδο από κάτω, και αυτό δεν είναι μικρό.

Γνώση και δεξιότητα, όχι μόνο χέρια. Ο Müller μετρά την παραγωγικότητα ως προστιθέμενη αξία ανά κεφάλι. Όποιος θέλει κάθε εργαζόμενος να δημιουργεί περισσότερη αξία, ξεκινά από την κατάρτιση. Μια πόλη που παίρνει στα σοβαρά το σχολείο, τη μαθητεία και τη συνεχιζόμενη επιμόρφωση και τα δένει σφιχτά με τις επιχειρήσεις, ανεβάζει την παραγωγικότητα από κάτω. Αυτός δεν είναι μοχλός του Berlin, αυτός είναι μοχλός του Papenburg.

Το δίκτυο, όχι μόνο το όνομα. Όταν γίνεται λόγος για ναυπηγική, όλοι σκέφτονται τη μία μεγάλη αίθουσα. Το πραγματικό θαύμα παραγωγικότητας είναι οι πολλοί μικροί προμηθευτές γύρω της, υψηλή ακρίβεια από οικογενειακές επιχειρήσεις, που έτσι δεν την παραδίδει σχεδόν κανείς άλλος. Αυτό το δίκτυο είναι εύθραυστο. Αν χαθεί μια επιχείρηση, χάνεται τεχνογνωσία που δεν την αγοράζεις πίσω. Μια πόλη που ασφαλίζει αυτό το πλέγμα, με σύντομους δρόμους και αξιόπιστες διαδικασίες, κρατά περισσότερη παραγωγικότητα από κάθε κυριακάτικο λόγο.

Χώρος, προτού ο επενδυτής προχωρήσει παρακάτω. Όποιος θέλει να μεγαλώσει στο Papenburg, δεν επιτρέπεται να παίρνει την απάντηση όταν η απόφαση έχει προ πολλού πέσει αλλού. Η ανάπτυξη χρειάζεται εκτάσεις που είναι έτοιμες, όχι εκτάσεις που ακόμη εξετάζονται. Αυτή είναι πολιτική τόπου με προεργασία αντί για τρέξιμο από πίσω.

Να χτίζουμε, όχι να θρηνούμε

Σε πάνω από 25 χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας, από τα οποία 8 χρόνια στην υπηρεσία οικονομικής ανάπτυξης αυτής της πόλης, έμαθα ότι η πολιτική τόπου δεν τρέχει από μόνη της. Είναι καθημερινή δουλειά. Η στήλη του Müller περιγράφει τι συμβαίνει όταν την αφήνεις να παραμεληθεί. Μέσα σε πέντε, δέκα χρόνια μια χώρα χάνει την ουσία της.

Ακριβώς γι’ αυτό δεν ξεκινώ από το παράπονο, αλλά από αυτό που υπάρχει ήδη. Το Papenburg έχει μια βιομηχανία για την οποία μας ζηλεύουν άλλοι. Ένα λιμάνι που σημαίνει δουλειά και προστιθέμενη αξία. Ανθρώπους που ξέρουν να κάνουν πράγματα. Αυτή τη δύναμη τη γιορτάζουμε πολύ σπάνια και την υπερασπιζόμαστε πολύ σιγανά.

Τη μεγάλη τάση δεν τη γυρίζω. Μπορώ όμως να φροντίσω ώστε το Papenburg να στέκεται στη σωστή πλευρά της. Möglichmacher δεν είναι όποιος περιγράφει καλύτερα την παρακμή. Möglichmacher είναι όποιος κάνει δυνατό αυτό που υπάρχει και κάνει εφικτό το επόμενο.

Το Papenburg μπορεί περισσότερα. Και το Papenburg μπορεί αυτό που σχεδόν καμία πόλη αυτού του μεγέθους δεν μπορεί.

Τι κάνει το Papenburg δυνατό για εσένα, και πού αφήνουμε δυνατότητες να πάνε χαμένες; Γράψε μου ελεύθερα, με e-mail ή μέσω της φόρμας επικοινωνίας. Διαβάζω και απαντώ.